Kết quả 10 năm thực hiện Luật Nuôi con nuôi trên địa bàn tỉnh

01/07/2021

     Nhằm đánh giá kết quả, tình hình thực hiện Luật Nuôi con nuôi năm 2010 và Công ước La Hay số 33 về bảo vệ trẻ em và hợp tác trong lĩnh vực nuôi con nuôi quốc tế phục vụ công tác rà soát, hoàn thiện pháp luật về nuôi con nuôi của Bộ Tư pháp. Ngày 14/10/2020 Ủy ban nhân dân tỉnh tỉnh ban hành Kế hoạch số 178/KH-UBND ngày 19/11/2020 về tổng kết 10 năm thi hành Luật Nuôi con nuôi và Công ước La Hay số 33 trên địa bàn tỉnh. Công tác tổng kết được triển khai, thực hiện đến 09 huyện, thành phố và 136/136 xã, phường, thị trấn trong tỉnh. Kết quả thực hiện Luật Nuôi con nuôi và Công ước La Hay được Ủy ban nhân dân tỉnh đánh giá tại Báo cáo số 95/BC-UBND ngày 24/5/2020, với một số kết quả điển hình trên các phương diện chỉ đạo, điều hành, tổ chức thực hiện và giải pháp, kiến nghị nhằm nâng cao hơn nữa kết quả thực hiện trong thời gian tiếp theo như:

     Về công tác chỉ đạo, ban hành các kế hoạch triển khai công tác nuôi con nuôi được Ủy ban nhân dân tỉnh chỉ đạo kịp thời, thường xuyên theo tham mưu, đề xuất của cơ quan Tư pháp như: Kế hoạch số 96/KH-UBND ngày 06/6/2019 triển khai thực hiện Nghị định số 24/2019/NĐ-CP ngày 05/3/2019 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 19/2011/NĐ-CP; Kế hoạch số 10059/KH-UBND ngày 18/12/2018 về tăng cường công tác giải quyết việc nuôi con nuôi trong tình hình mới trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc theo tinh thần chỉ đạo Chỉ thị số 03/CT-TTg ngày 19/01/2018 của Thủ tướng Chính phủ; Kế hoạch số 4136/KH-UBND ngày 17/9/2012 về việc triển khai đăng ký nuôi con nuôi thực tế; Kế hoạch số 1209/KH-UBND ngày 14/3/2013 về việc thực hiện Đề án triển khai Công ước Lahay số 33; Kế hoạch số 5503/KH-UBND ngày 08/11/2010 triển khai Luật Nuôi con nuôi năm 2010 trên địa bàn tỉnh; Quyết định số 04/2021/QĐ-UBND ngày 01/02/2021 của UBND tỉnh ban hành Quy chế phối hợp trong quản lý nhà nước về giải quyết việc nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài trên địa bàn tỉnh (thay thế Quyết định số 32/2014/QĐ-UBND ngày 21/7/2014); Quyết định số 39/2011/QĐ-UBND ngày 18/10/2011 ban hành Quy chế phối hợp giữa các sở, ban, ngành và Uỷ ban nhân dân các cấp trong việc thực hiện Luật Nuôi con nuôi. Ở cấp huyện, 09/09 huyện, thành phố kịp thời ban hành các kế hoạch, văn bản chỉ đạo, hướng dẫn và tổ chức thực hiện đến UBND cấp xã trên địa bàn theo kế hoạch, chỉ đạo, hướng dẫn của UBND, Sở Tư pháp.

     Công tác báo cáo sơ kết, tổng kết được tỉnh chủ động thực hiện căn cứ tình hình thực tiễn của địa phương hoặc thực hiện theo chuyên đề, chỉ đạo của Bộ Tư pháp hoặc như: Báo cáo sơ kết 03 năm thi hành Luật Nuôi con nuôi năm 2014; Báo cáo tổng kết công tác thực hiện đăng ký nuôi con nuôi thực tế giai đoạn 2011- 2015; Báo cáo tổng kết 04 năm thi hành Công ước La Hay số 33 về bảo vệ trẻ em và hợp tác trong lĩnh vực nuôi con nuôi quốc tế, 05 năm thi hành Luật nuôi con nuôi năm 2016; Báo cáo tình hình thực hiện Thông tư số 12/2011/TT-BTP và Thông tư số 24/2014/TT-BTP năm 2020. Qua công tác sơ kết, tổng kết tỉnh kịp thời đánh giá thực trạng công tác quản lý nuôi con nuôi trên địa bàn tỉnh, chỉ ra những kết quả đạt được, những khó khăn, vướng mắc và tồn tại hạn chế để kịp thời có giải pháp và hướng đề xuất cấp thẩm quyền cho phù hợp.

     Công tác tập huấn, tuyên truyền phổ biến pháp luật nuôi con nuôi và Công ước La Hay được thực hiện thường xuyên, hiệu quả bằng các hình thức phù hợp với đối tượng quản lý như trên chuyên mục “Pháp luật và đời sống” trên Đài phát thanh truyền hình tỉnh; tuyên truyền qua Bản tin Tư pháp; thông qua các hội nghị tập huấn pháp luật chuyên đề hoặc lồng ghép về nuôi con nuôi từ tỉnh đến cơ sở. Kết quả, xuất bản 01 sách hỏi đáp pháp luật về nuôi con nuôi cấp cho các sở, ban, ngành ở tỉnh, cơ quan tư pháp các cấp. Từ năm 2010 đến 2020, cấp tỉnh tổ chức 10 lớp bồi dưỡng nghiệp vụ tư pháp các cấp hằng năm, trong đó có 04 lớp chuyên đề về nuôi con nuôi; ngoài ra các huyện, thành phố tổ chức tuyên truyền, tập huấn cho cán bộ, nhân dân trên địa bàn theo chức năng, nhiệm vụ.

     Kết quả giải quyết việc nuôi con nuôi (tính từ ngày 01/01/2011 đến hết ngày 31/12/2020): toàn tỉnh đã tiếp nhận giải quyết 367 trường hợp đăng ký nuôi con nuôi tại UBND cấp xã; UBND tỉnh giải quyết cho 21 trường hợp làm con nuôi nước ngoài. Việc giải quyết cho nhận nuôi con nuôi được thực hiện đúng quy định của Luật Nuôi con nuôi và các văn bản hướng dẫn thi hành về thẩm quyền, thời hạn, trình tự, thủ tục. Công tác đăng ký nuôi con nuôi đảm bảo quyền của trẻ em được sống, được chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trong môi trường gia đình. Đồng thời, thông qua việc giải quyết nuôi con nuôi, cũng góp phần quan trọng bảo đảm cho nhiều người, đặc biệt phụ nữ độc thân hoặc các cặp vợ chồng hiếm muộn được thực hiện quyền làm cha mẹ, xây dựng gia đình hạnh phúc, bền vững. Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong đăng ký, quản lý nuôi con nuôi được tỉnh thực hiện từ rất sớm thông qua việc thực hiện Phần mềm quản lý hộ tịch dùng chung từ tháng 5 năm 2018, hoàn thành trước thời hạn yêu cầu là 01/01/2020. Công tác phối hợp giữa cơ quan Tư pháp với các ngành, các cấp trong quản lý, giải quyết việc nuôi con nuôi được thực hiện tốt như ngành Công an, Y tế, Lao động Thương binh và Xã hội.

     Công tác kiểm tra, thanh tra việc chấp hành phạm pháp luật nuôi con nuôi được Sở Tư pháp, UBND huyện, thành phố thực hiện thường xuyên, định kỳ theo kế hoạch hằng năm hoặc đột xuất khi có yêu cầu. Kết quả từ năm 2011 đến 2020 Sở Tư pháp đã thực hiện kiểm tra, thanh tra định kỳ tại 09/09 huyện, thành, thị và 135 xã, phường, thị trấn trong tỉnh; nhiều cuộc kiểm tra đột xuất theo đề nghị, yêu cầu của cơ quan, tổ chức liên quan. Qua kiểm tra đã kịp thời phát hiện những hạn chế, yếu kém và khó khăn, vướng mắc để hướng dẫn thống nhất tháo gỡ và đề nghị Ủy ban nhân dân cấp huyện chấn chỉnh, xử lý theo thẩm tại địa phương. Kết quả, thu hồi hủy bỏ Giấy chứng nhận việc nuôi con nuôi 01 trường hợp. Tòa án nhân dân cấp huyện giải quyết chấm dứt nuôi con nuôi cho 03 trường hợp theo đề nghị của công dân (tự nguyện).

     Kết quả đạt được trong 10 năm thực hiện Luật nuôi con nuôi là rất đáng khích lệ. Tuy nhiên, trong quá trình tổ chức thực hiện cơ quan Tư pháp, UBND cấp xã còn gặp một số khó khăn, vướng mắc nhất định dẫn đến tình trạng còn có sự sai sót trong đăng ký nuôi con nuôi, tình trạng trẻ cần tìm gia đình thay thế (gia đình cha, mẹ nuôi) nhưng chậm được giải quyết còn xảy ra. Nguyên nhân của những khó khăn, hạn chế có nguyên nhân khách quan, từ vấn đề thể chế, một số quy định trong pháp luật nuôi con nuôi còn chưa rõ hoặc chưa thực sự phù hợp với thực tiễn quản lý ở cơ sở  như đối tượng được miễn một số điều kiện của người nhận con nuôi liên quan đến khoản 3 Điều 8 và khoản 3 Điều 14 Luật Nuôi con nuôi về chồng hoặc vợ của người nhận con nuôi khi còn độc thân, cha dượng, mẹ kế nhận con riêng của vợ, chồng làm con nuôi. Vấn đề xác định điều kiện về sức khỏe, kinh tế, chỗ ở của người nhận con nuôi tại điểm c khoản 1 Điều 14 Luật Nuôi con nuôi còn chưa được cụ thể, dẫn đến thiếu thống nhất trong thực hiện. Các biện pháp chế tài đối với những hành vi vi phạm trong lĩnh vực nuôi con nuôi hầu như chưa có quy định mà áp dụng chế tài của các ngành luật khác nên thiếu tính răn đe. Trình độ dân trí chưa đồng đều, nên người dân còn chưa tự giác, thiếu trung thực trong thực hiện nuôi con nuôi. Vấn đề gửi trẻ tại cơ sở tôn giáo gây khó khăn trong giải quyết việc nuôi con nuôi. Nguyên nhân chủ quan từ một số công chức làm công tác nuôi con nuôi có lúc, có nơi chưa đáp ứng yêu cầu, do không kịp thời cập nhật quy định pháp luật, vụ việc ít phát sinh nên buông lỏng quản lý; do đội ngũ công chức tư pháp hộ tịch cấp xã có lúc, có nơi bị quá tải về số lượng công việc đảm nhận, vì phần lớn các xã, phường, thị trấn chỉ có 01 công chức tư pháp hộ tịch phụ trách công tác tư pháp, hộ tịch, con nuôi, chứng thực và các việc khác theo phân công của Chủ tịch UBND.

     Nhằm tiếp tục phát huy kết quả đạt được, nâng cao hơn nữa hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực nuôi con nuôi thời gian tới, báo cáo tổng kết chỉ ra: Cấp ủy, chính quyền các cấp tăng cường công tác quản lý, chỉ đạo, kiểm tra, giám sát nhằm kịp thời phát hiện khó khăn, vướng mắc để có hướng chỉ đạo và xử lý vi phạm theo quy định. Cơ quan Tư pháp các cấp, đội ngũ cán bộ công chức làm công tác nuôi con nuôi chủ động, trách nhiệm và nâng cao chất lượng công tác tham mưu, tổ chức thực hiện với UBND cùng cấp. Cơ quan Tư pháp cấp trên thực hiện thường xuyên, hiệu quả công tác tập huấn, hướng dẫn nghiệp vụ và kiểm tra việc thực hiện của quan cấp dưới nhằm kiện toàn, nâng cao chất lượng chuyên môn, nghiệp vụ. Phát huy vai trò chủ động, trách nhiệm trong giải quyết việc nuôi con nuôi đúng quy định pháp luật; thực hiện nghiêm túc công tác kiểm tra, theo dõi, đánh giá tình hình phát triển nuôi con nuôi đối với các trường hợp nhận nuôi con nuôi cư trú trên địa bàn nhằm đảm bảo việc nuôi con nuôi là vì mục đích nhân đạo, vì quyền, lợi ích tốt nhất cho trẻ.

     Kiến nghị với Bộ Tư pháp phối hợp với bộ, ngành, đơn vị liên quan trong hoàn thiện thể chế, đảm bảo các quy định pháp luật về nuôi con nuôi phù hợp với thực tiễn quản lý của địa phương, đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước và quyền, lợi ích hợp pháp của các bên trong quan hệ nuôi con nuôi.  Phối hợp với Bộ Lao động Thương binh và xã hội có hướng dẫn, quy định rõ trách nhiệm của ngành Lao động Thương binh xã hội trong kiểm tra, quản lý, đánh giá, xác định cơ sở nuôi dưỡng (trong, ngoài công lập) ở địa phương cung cấp đầy đủ, chính xác thông tin về trẻ cần tìm gia đình thay thế đang sống tại các cơ sở nuôi dưỡng đảm bảo thực hiện thống nhất tại các tỉnh, thành phố trong cả nước.

     Qua công tác tổng kết, đã kịp thời đánh giá, ghi nhận những kết quả đạt được, chỉ ra những hạn chế, vướng mắc để tỉnh có chỉ đạo tháo gỡ. Đồng thời kiến nghị cấp có thẩm quyền có phương hướng, giải pháp phù hợp đảm bảo công tác nuôi con nuôi được thực hiện đúng quy định pháp luật, phù hợp thực tiễn quản lý và trên hết là phát huy đúng giá trị nhân văn của công tác nuôi con nuôi và bảo vệ trẻ em là quyền được sống, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trong môi trường gia đình, vì lợi ích tốt nhất của trẻ- thế hệ tương lai đất nước.

Nguyễn Thị Mai Phương

 

Các tin đã đưa ngày: